Wat zeggen de stemmen?

29 april 2026 • Henk Maurits • FILMRECENSIE 

Stemmen in je hoofd horen, hoe klinkt dat? En waar komen ze vandaan? Wat willen ze van je? Wat gebeurt er in je hoofd en hoe krijg je ze onder controle? In de documentaire ‘Mijn woord tegen het mijne’ gaat gespecialiseerd psychiater Dirk Corstens met andere therapeuten op onderzoek uit naar de binnenwereld van een vijftal stemmenhoorders. Het resultaat is een intrigerende therapeutische confrontatie met het stemmenrijk van de vijf cliënten, waarin Corstens probeert om de innerlijke stemmen aan het praten te krijgen.

Registratie
Filmmaakster Maasja Ooms kreeg de kans en het vertrouwen om met haar camera bij de verschillende individuele therapiesessies tussen hulverlener en cliënt aanwezig te zijn. En Tamira, René, Jaimie, Brigitte en Rens, durfden het aan om voor die camera de worsteling met hun stemmen bloot te leggen. Met elkaar op zoek naar de stemmen die je leven beïnvloeden, die het verleden willen begraven, die je vernederen, je uitschelden, pesten of opdrachten geven om er maar een eind aan te maken. 

De film is een registratie van diverse individuele sessies met de vijf stemmenhoorders, waarbij de psychiater (en/of andere therapeuten), buiten beeld, vanachter de camera de gesprekken voeren. Om er niet alleen ‘talking heads’ van te maken, zijn tussendoor beelden van de buitenwereld te zien. Flitsen uit het dagelijks leven, thuis of bij het sporten. Of neutrale beelden van de natuur om even tot rust te komen. De elektronische, soms bijna esoterische muziek van componist en musicus Thijs van Vuure, speelt daarbij een belangrijke ondersteunende rol, ook tijdens de gesprekken zelf.

Maar naast de sfeerbepalende stem van de muziek gaat het in ‘Mijn woord tegen het mijne’ toch vooral om de verborgen stemmen in het menselijk brein. Dit heeft een fascinerende en ook informatieve film opgeleverd. Een eyeopener naar de binnenwereld van stemmenhoorders – 1 op de 10 mensen in Nederland heeft er last van - die buitenstaanders vaak maar moeilijk kunnen uitleggen wat er in hun hoofd gebeurt. Ook al omdat ze het zelf niet helemaal begrijpen of in de hand hebben wat die stemmen van ze willen. 

Lichaamstaal
Psychiater Dirk Corstens probeert er duiding aan te geven, maar wil dan wel eerst in gesprek komen met de stemmen op de achtergrond, die voor de ruis zorgen in het leven van de cliënten. Tegen een neutrale achtergrond vertellen de vijf om en om hun verhalen, waarbij de lichaamstaal in veel gevallen meer zegt dan de woorden die we horen. Helemaal als het spreken naar buiten toe verstomd en je aan het nonverbale gedrag ziet dat het gesprek in de binnenwereld verder gaat. Op zulke momenten komt Corstens in actie: “Wat gebeurt er nu met je?” Zijn doel is de stemmen die binnen gonzen naar buiten te krijgen. Hoe oud ze zijn, man of vrouw, hoeveel het er zijn, aardig of kwaadaardig, hoe ze heten en vooral wat ze zeggen. Het is de interactie tussen de hulpverlener en de cliënt waar de film op focust en die je ook al kijker in de greep weet te krijgen.

Voor de stemmenhoorders hebben veel stemmen een eigen naam. Brigitte, een vrouw van 62 heeft er drie, Gompie, Barbara en Eucalypta, waarbij de laatste zich, volgens Brigitte als een krijsende heks gedraagt. Rens heeft slechts 1 stem, maar René, en Tamira hebben er meerdere en Jaimie heeft er zelfs 19, de meesten gelukkig wel op de achtergrond. De stemmen komen soms uit het verleden en horen bijvoorbeeld bij een traumatische gebeurtenis. Dat zijn uiteraard de stemmen waar Corstens naar op zoek is en die hij aan de praat probeert te krijgen. 

Hypno
Dat lukt bij de een beter dan bij de ander. Het meest in het oog springend zijn daarbij Brigitte en Tamira. Brigitte is een alleenstaande vrouw die een jeugd achter de rug heeft in tehuizen en jeugdinstellingen met veel gebrek aan liefde en aandacht. Zij wordt geplaagd door “Hypno” een van haar drie stemmen die destructief is en die vindt dat ze beter een eind aan haar leven kan maken. Na een aantal sessies slaagt Corstens erin om ‘direct’ in gesprek te gaan met Hypno en te horen wat die van Brigitte vindt. Dat klinkt ongeloofwaardig, maar het is frappant wat je in de film ziet gebeuren bij Brigitte. Alsof je bij een séance zit en de geest begint te spreken.

Via Hypno hoort de psychiater dat er op haar 12de iets is gebeurd met Brigitte toen ze in een tehuis in Zetten zat en daar door een psychiater seksueel is misbruikt. Een waar gebeurd verhaal, zoals we zien in krantenberichten uit die tijd, waarin een psychiater wordt beschuldigd van allerlei misstanden. Ook Brigitte is daar de dupe van geworden, zoals blijkt uit de pagina’s uit haar poesiealbum onder het hoofdje ’kinderleed”. Treurige verhaaltjes waarin ze haar gemis aan liefde en warmte beschrijft. De psychiater werd veroordeeld, maar Brigitte bleef toch van hem houden, zo zegt ze, “omdat hij de enige was die me knuffelde en om me gaf.” Tot een psycholoog haar jaren later de ogen opende voor de werkelijkheid. 

Kwade stem
Ook bij Tamira leiden de gesprekken met Corstens uiteindelijk tot een ontboezeming, al is de worsteling daarnaartoe nog veel moeilijker. Zij heeft een ‘kwade stem’ die macht over haar heeft en over haar verleden. Ook deze stem is destructief, en vindt “dat ze er maar beter niet kan zijn.” In een spannende scène, waarin je als kijker van dichtbij meeleeft met het gesprek tussen Corstens en Tamira, blijkt dat er in het verleden iets naars gebeurd is en dat de stem van de ‘dader’ haar nog steeds achtervolgt en bedreigt. Tamira: “ik heb echt het idee dat hij voor de deur staat en zo kan binnenkomen.” Aan Corstens de taak om haar gerust te stellen, de zaken in perspectief te zetten en dingen te benoemen zoals ze zijn.  

In hoeverre de therapeutische sessies voor de vijf cliënten ook resultaat opleveren maakt de film verder niet duidelijk. Het is de weg ernaar toe waar we getuige van zijn, al laat het voorbeeld van René wel zien dat de zaken verbeterd zijn. Maar dat komt misschien ook omdat hij, naast de gesprekken met Corstens op de stemmenpoli, ook EMDR-therapie heeft gehad, hoewel zijn stemmen dat maar niks vonden. “Kijken naar een lampje dat heen en weer gaat. Verloren tijd. Debiel,” zo zegt René hen na. Maar aan het eind van de film hoort hij bijna geen stemmen meer. En blijkt ze dan ook te missen. “Het is nu wel heel rustig in mijn hoofd af en toe.” 

Mijn woord tegen het mijne. Maasja Ooms, 2025, 113’, documentaire. Première IDFA-november 2025 (bekroond als beste Nederlandse documentaire).  Te streamen via Picl. In het najaar te zien op NPO 2, en NPO start.